Czym jest związek zawodowy ?


Związek zawodowy wyróżniają spośród innych zrzeszeń działających w sferze stosunków pracy jego cel i zadanie. Trybunał Konstytucyjny określa je następująco: ,,związek zawodowy, jako jeden z podmiotów wskazanych w art. 59 Konstytucji, odgrywa szczególną rolę w sferze ochrony interesów osób wykonujących prace zarobkową w sprawach dotyczących „stosunku pracy" (wyr. TK z 2.6.2015 r., K 1/13, Legalis). W świetle orzecznictwa TK do związków zawodowych należy reprezentowanie praw i interesów zawodowych i socjalnych swoich członków, bezpośrednio związanych z ich statusem pracowniczym, a tym samym udzielanie ochrony pracownikom jako jednej ze stron stosunku pracy (przykładowo post. TK z 21.11.2001 r., K 31/01, Legalis).

W myśl przepisów ustawy o związkach zawodowych związek zawodowy jest dobrowolną i samorządną organizacją ludzi pracy powołaną do reprezentowania i ochrony ich praw, interesów zawodowych i socjalnych (art. 1 ust. 1 ZwZawU). Związki zawodowe reprezentują pracowników i innych członków, a także bronią ich godności, praw oraz interesów materialnych i moralnych, zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych (por. kom. do art. 4ZwZawU).

Ustawa, wskazując dziedzinę działań związków zawodowych, precyzuje, że współuczestniczą w tworzeniu korzystnych warunków nie tylko pracy, lecz również bytu i wypoczynku (por. kom. do art. 6 ZwZawU).

W tym kontekście przez związek zawodowy należy rozumieć zrzeszenie utworzone przez osoby pracujące zarobkowo w celu ochrony swoich interesów związanych z pracą w relacjach z pracodawcami oraz organami władzy publicznej.

Wracając do genezy związków zawodowych, jedną z koncepcji rozwoju i celów jakie powinny przyświecać związkom zawodowym jest ta, która narodziła się w USA tzw. business unionism - gdzie związki zawodowe stanowią jedną z wielu nieantagonistycznych grup interesów. W takim ujęciu ruch związkowy można porównać do dodatkowego sektora producentów organizujących się w celu osiągnięcia najlepszej ceny za pracę. Inne spojrzenie wynika z katolickiej nauki społecznej, gdzie zwraca się uwagę na ruch związkowy jako siłę moralną. Związki zawodowe stają się niezbędnym elementem budowania solidarności świata pracy. Związki zawodowe mogą być także postrzegane jako czynnik sprawczy demokracji przemysłowej i równocześnie gwarant poprawy warunków wynagradzania.

Te bardzo skrótowe uwagi można zakończyć stwierdzeniem, że cechą wspólną europejskich państw rozwiniętego kapitalizmu jest uznanie związków zawodowych za pełnoprawnych uczestników dyskursu publicznego.

Literatura;

Ustawa o związkach zawodowych Komentarz praktyczny z orzecznictwem - P. Czarnecki, P. Grzebyk, A. Reda-Ciszewska, B. Surdykowska, - Wydawnictwo C.H .BECK Warszawa 2019

Ustawa o związkach zawodowych z dnia 23 maja 1991 r. (Dz.U. Nr 55, po. 1881)

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1974 r. nr 24, poz. 141)

Zbiorowe prawo pracy zatrudnienia - podstawowe założenia teoretyczne , J.Stelina, J.Szmit, Warszawa 2018